top of page
  • Yazarın fotoğrafıAv. Selin Özceviz Erbay

YABANCILAR

Yabancılar Hukukunun konusu geneli itibariyle gerçek kişilerin yabancı bir ülkedeki hukuki durumları, hakları, yükümlülükleri ve statüleridir.


Tüzel kişiler yönünden uyrukluğun belirlenmesinden sonra ancak yabancılık statüsüne dair hukuki durum inceleme konusu edilebilecektir.


Türkiye Cumhuriyetinde, Yabancılar Hukuku Devletler Hukuku’nun bir alt dalı olarak düzenlenmekte, Kamusal Uluslararası Hukuk, İdare Hukuku gibi diğer hukuk dalları ile yakın ilişki içerisinde olduğu kabul edilmektedir.


Uyrukluk devlet ile kişi arasındaki hukuksal bağdır.


Uyrukluk durumuna göre yabancıları sınıflandırmak gerekirse;

-Yabancı devlet uyrukları

-Birden çok uyrukluğu olanlar,

-Yurtsuzlar

-Sığınmacılar

-Ayrıcalıklı yabancılar

-Özel statülü yabancılar

olarak sıralayabiliriz.


Türk Hukukuna göre “yabancı”ların durumu:


Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında temel haklar ve hürriyetler yabancı ya da vatandaş ayrımı yapılmaksızın “herkese” tanınmıştır.


Bunun yanı sıra sınırlama yapılacak ise bunun uluslararası hukuka uygun olması ve sadece kanunla sınırlama yapılması zorunludur.


5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına dair iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenmiş olup Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin esasların düzenlenmesine ve vatandaşlık hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usulleri kapsar.



Türkiye yabancıların hukuki durumlarıyla ilgili pek çok uluslararası sözleşmenin tarafıdır. İkili seyahat ve ikamet antlaşmaları, çifte vergilendirmenin önlenmesine dair antlaşmalar, yabancı yatırım antlaşmaları örnek verilebilir.


Ülkemizde “Türk soylu yabancılar” ayrıcalıklı yabancı statüsünde kabul edilmektedir. Türk soylulara çalışma, ikamet, meslek ve sanat icrasında ve diğer konularda ayrıcalıklar tanınmıştır. Göçmenler de ayrıcalıklı yabancı statüsündedir.


Türkiye ‘de Yabancılar Kanunu adı altında yabancıların haklarını düzenleyen ayrı bir kanun yürürlüğe konulmamıştır. Dolayısıyla Yabancı Hukuku Anayasa, Türk Vatandaşlığı Kanunu ve ilgili Kanunlar aracılığıyla yürütülmektedir.



“Herkes kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeden ayrılma ve ülkesine geri dönme hakkına sahiptir.” (İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 13/2)


TVK madde 8/1 “Türkiye'de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır.”


Türk Hukukunda sonradan vatandaşlık kazanılması:


TVK madde 9- Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı, yetkili makam kararı veya evlat edinilme ya da seçme hakkının kullanılması ile gerçekleşir.


TVK madde 10- Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen bir yabancı, bu Kanunda belirtilen şartları taşıması halinde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak, aranan şartları taşımak vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz.


Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatlerine Dair Kanun’da ikamet ve seyahat özgürlüğünden faydalanmak için Türkiye girişinin kanunen yasak olmayan kişilerden olunmasını ve Pasaport Kanununa uygun şekilde ülkeye giriş yapılmış olmasını temel ilke olarak benimsemiştir.


Yabancı öğrencilere, Türk ile evli olan yabancılara, Türkiye’de ikamet izni almış olan yabancının eşine, çalışma amacıyla gelen yabancıya, turizm amacıyla kısa süre gelen yabancıya özel ikamet tezkeresi verilebilmektedir. Süresi dolan ikamet tezkeresi üzerine en çok dört kez uzatma işlemi yapılabilir. Bu durumda 5’er yıllık ikamet tezkeresi alan bir yabancı 20 yıl için uzatma hakkını kullanabilecektir.


Türk vatandaşlığını kazanma talebinde bulunan bir yabancı başvuru için aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabilir. Türkiye dışında geçirilen süreler bu Kanunda öngörülen ikamet süreleri içinde değerlendirilir.


İkamet tezkeresi talebi reddolan yabancı kendiliğinden ülkeden ayrılmazsa sınır dışı edilir.


Bağımsız çalışacak yabancılara, Türkiye’de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz olarak ikamet etmiş olmaları koşuluyla Bakanlıkça bağımsız çalışma izni verilebilir.


Yabancının toplam altı ayı geçmemek şartıyla Türkiye dışında bulunması çalışma süresini kesmez. Ancak Türkiye dışında geçirilen zaman çalışma süresinden sayılmaz. Türkiye’de bulunmasına rağmen ikamet tezkeresini altı aydan fazla süreyle temdit ettirmeyerek ihmalde bulunan yabancının ikameti çalışma izinleri açısından kesinti sayılır.


Türkiye’de çalışma izni başvurusu nasıl yapılır?


Yabancılar, ilk çalışma izni başvurularını bulundukları ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarına yapar.


Konsolosluk, bu başvuruları doğrudan Bakanlığa iletir.


Bakanlık, ilgili mercilerin görüşlerini alarak 5 inci maddeye göre başvuruları değerlendirir; durumu uygun görülen yabancılara çalışma izni verir.


Yabancılar, konsolosluklardan almış oldukları çalışma izinlerinde belirtilen süre kadar Türkiye’de kalıp çalışabilir.


Türkiye'de geçerli ikamet izni olan yabancılar veya bunların işverenleri başvurularını Bakanlığa yurt içinden de yapabilir.

Yabancılar, ilk çalışma izni başvurularını bulundukları ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarına yapar.

Konsolosluk, bu başvuruları doğrudan Bakanlığa iletir.

Bakanlık, ilgili mercilerin görüşlerini alarak 5 inci maddeye göre başvuruları değerlendirir; durumu uygun görülen yabancılara çalışma izni verir.


Yabancılar, konsolosluklardan almış oldukları çalışma izinlerinde belirtilen süre kadar Türkiye’de kalıp çalışabilir.

Türkiye'de geçerli ikamet izni olan yabancılar veya bunların işverenleri başvurularını Bakanlığa yurt içinden de yapabilir.

Usulüne uygun olarak yapılan başvurular, belgelerin tam ve eksiksiz olması kaydıyla Bakanlık tarafından en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır.


Çalışma izni başvurusunun reddedilme sebepleri nelerdir?


Çalışma izni veya çalışma izninin uzatılması istemi;

- İş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler ve istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişikliklerinin çalışma izni verilmesine elverişli olmaması,

- Başvurulan iş için ülke içinde, dört haftalık süre içerisinde o işi yapacak aynı niteliğe sahip kişinin bulunması,

-İçişleri Bakanlığının olumsuz görüş bildirmesi,

-Yabancının çalışmasının millî güvenlik, kamu düzeni, genel asayiş, kamu yararı, genel ahlâk ve genel sağlık için tehdit oluşturması, hallerinde reddedilir.


Red kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz ve itiraz üzerine verilen karara karşı ya da zımni red halinde de İdare Hukuku hükümleri doğrultusunda süresi içinde idari yargıda dava açma hakkı vardır.


Kaç tür çalışma vizesi düzenlenmiştir?


Süreli, süresiz, bağımsız ve stisnai olmak üzere dört ayrı şekilde düzenlenmiştir.

Çalışma izni alan yabancı kaç gün içinde ikamet tezkeresi almak zorundadır?

Çalışma izni alan yabancı Türkiye’ye giriş yaptığı tarihten itibaren en geç otuz gün içinde ikamet tezkeresi için başvuru yapmış olmalıdır.


3 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


Yazı: Blog2_Post
bottom of page